Nastavak aktivnosti u borbi protiv stigme i diskriminacije prema osobama sa mentalnim poteškoćama

U periodu mart/april 2013. godine, u okviru projektnog cilja „Jačanje kapaciteta za borbu protiv stigmatizacije i diskriminacije vezane za mentalne poremećaje", provedena je edukacija sa članovima udruženja korisnika i profesionalcima iz zdravstvenih ustanova iz oblasti provođenja antistigma kampanja i njihove praktične realizacije i evaluacije, a u svrhu promocije mentalnog zdravlja, destigmatizacije i prevencije socijalne isključenosti osoba s mentalnim poteškoćama.

 Ozbiljnost pristupu ovoj veoma važnoj oblasti za sve osobe koje imaju smetnje duševnog zdravlja, ali i kvalitetnijem radu profesionalaca iz oblasti mentalnog zdravlja i kojima se osobe sa poteškoćama mentalnog zdravlja uglavnom obraćaju, vidljiv je uz snažnu i kvalitetnu podršku postojećim i osnivanju novih korisničkih udruženja, bilo da se radi o onima koji su specifično vezani za pomoć zavisnicima od alkohola ili ona koja su od važnosti za sigurnost, podršku i pomoć oboljelima od teških mentalnih poremećaja ili drugih duševnih oboljenja, ali i formiranjem projektnog tima za implementaciju ove projektne komponente u kojoj zajedničkim radom profesionalci i korisnici kreiraju programe i njihovo provođenje u BiH. Jedan od važih ciljeva je upravo rad na redukciji stigme osoba sa duševnim smetnjama jer, kao što je poznato iz brojnih istraživanja, a i kroz istoriju čovječanstva, stigma koja je vezana za neprihvatanje različitosti i bliska diskriminaciji postoji  prema brojnim populacionim grupama, ali je najizraženija i sa gotovo nepromijenjenim, snažnim korijenima usađena među ljudima prema osobama koje imaju neko od psihijatrijskih oboljenja, a najnegativniji stav bh društvo i javnost imaju prema osobama oboljelim od shizofrenije i zavisnicima od opojnih droga i alkohola.

Početkom ove godine, započeti su brižljivo pripremljeni ciklusi regionalnih edukacija o vođenju antistigma kampanja u više bosanskohercegovačkih gradova pod nazivom "Stigma - šta je to?”. Organizacijski nosioci edukacije bila su četiri udruženja korisnika sa kojima je ranijim aktivnostima uspostavljena uspješna saradnja. To su  udruženja korisnika osoba s teškim duševnim smetnjama Feniks Tuzla, Tunel Ključ i Zajedno Banja Luka, te udruženje osoba liječenih od alkoholne ovisnosti KLA Banja Luka. Edukaciju je proveo tim edukatora čiji sastav su činili predstavnici Zavoda/Instituta za javno zdravstvo, psiholog i komunikolozi u saradnji s korisnicima usluga mentalnog zdravlja. Trodnevni edukativni ciklus obuhvatio je teorijski dio o stigmi i stigmatizaciji (stavovima, predrasudama, stereotipima, diskriminaciji i posebni osvrt na stigmu u mentalnom zdravlju), uz praktični prikaz savremene i aktuelne grupe formulara za evaluaciju programa za borbu protiv stigme koju je razradio P.W. Corrigan sa saradnicima, nazvanih  Anti-Stigma Program Evaluation Plan (ASPEP 10); potom su prezentovani elementi efektivne kampanje (identifikovanje ciljne grupe sa definicijom konkretnih ciljeva i kreiranjem efektivne poruke) i efektivna komunikacija sa medijima, kao važnim faktorom za destigmatizaciju osoba sa duševnim poteškoćama (kroz razumijevanje njihove misije i načina rada, načina kreiranja priče, komunikacije i prenošenja informacija medijima, o medijskim resursima, ali i sposobnostima kvalitetnog prezentovanja sadržaja kampanje). Cjelokupni trening zasnivao se na interaktivnom radu edukatora i učesnika, koji su spontano ili kao predstavnici grupnog dijela rada aktivno učestvovali u diskusijama ili potražnji dodatnih objašnjenja od veoma pripremljenih i profesionalnih edukatora sa izuzetnim znanjem i iskustvom iz ove oblasti.

Poseban dio ove edukacije bila je prezentacija rezultata Istraživanja o stavovima javnosti o osobama sa mentalno-zdravstvenim teškoćama koje su zajednički proveli Institut za javno zdravstvo Republike Srpske i Federalni zavod za javno zdravstvo tokom 2012. godine.  Kroz edukacije su prezentirani i nalazi Istraživanja o stavovima javnosti o osobama sa mentalnim poteškoćama koje su proveli Zavod za javno zdravstvo FBiH i Institut za javno zdravstvo RS na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine koji potvrđuju postojanje prisutnosti socijalne distance, stigme i diskriminacije prema osobama oboljelim od mentalnih poremećaja u različitoj mjeri prema različitim oboljenjima. Završetak edukativnog ciklusa, koji je po pozivu okupio po dva profesionalca iz ustanova mentalnog zdravlja (uglavnom centara za zaštitu mentalnog zdravlja) i predstavnike udruženja korisnika (korisnici i članovi profesionalnog tima u udruženjima), doveo je do opšteizraženog zadovoljstva svih učesnika, ali i edukatora koji su pokazali fleksibilnost za potrebe učesnika i veliki stepen prilagođenosti sadržaja svima koji su bili prisutni. Ova edukacija omogućila je da svi učesnici, uz sticanje osnovnih znanja o antistigma kampanjama nastave na započetom važnom angažmanu borbe za svakog člana zajednice i društva u kojem svaka osoba živi u smjeru potpunog prihvatanja različitosti i korištenja prednosti od takvih različitosti.